ابراهيم عاملي ( موثق )
108
تفسير عاملي ( فارسي )
نقل شده است : هر قبيله اى بتى داشته است كه آن را بنام مؤنّث و ماده ميناميدند ، و بعضى ديگر گفتهاند : مقصود از « اناث » اوثان است يعنى بتها ، و از هشام بن عروه روايت شده است : در مصحف عايشه اين طور نوشته بوده است : « ان يدعون من دونه الَّا اوثانا » و از ابن عبّاس نقل شده است كه او قرائت ميكرده است : « الَّا اثنا » كه كلمه ى « اثن » بضمّ همزه جمع وثن بفتح واو است بمعنى بت و واو بدل به همزه ى مضموم شده است براى فهماندن معنى جمع ، چنان كه در جمع « وجه » بمعنى صورت « اجوه » تلفّظ شده است ، و از بعضى نقل شده است كه قرائت كرده است « الَّا انثا » با ضمّ همزه و نون و گويا مقصود جمع اناث باشد مثل ثمار كه بثمر بضمّ ثاء جمع ميآورند . مجمع : ممكن است مقصود اين باشد كه چون معبود آنها بسيار ضعيف است ، و ناتوان پس گويا موجودى ماده را براى پرستش خود انتخاب كردهاند . « وَقالَ لأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبادِكَ نَصِيباً مَفْرُوضاً » 118 ابو الفتوح نوشته است : گفت شيطانها گيرم از بندگان تو نصيبى مقدور مقطوع ، ضحّاك گفت : قسما معلوما و گرفتن شيطان نصيبى از بندگان باغراء و اغواى و دعوت باضلال باشد هر كه او را اجابت كند در قسمت او باشد . « وَلأُمَنِّيَنَّهُمْ » 119 ابو الفتوح نوشته است : و ايشان را آرزو دهم و غرور و اميد ، تا اميد ايشان دراز شود و هيچ عاقبت نه انديشند . مجمع : يعنى آرزوى زندگى دراز در دلشان افكنم تا دنيا را بر آخرت بگزينند ، كلبى گفته است : يعنى به آنها ميگويم : عالمى ديگر جز اين زندگى نيست ، پس آنچه ميخواهيد بكنيد كه پس از اين چيزى دامنگير شما نميشود . روح البيان : يعنى در دل آنها مياندازم كه گمان كنند بعالم ديگر از فضل و رحمت خدا بهره اى فراوان به آنها ميرسد . « فَلَيُبَتِّكُنَّ آذانَ الأَنْعامِ » 119 مجمع : از امام صادق عليه السّلام روايت شده است : يعنى گوش حيوانات را از بيخ مىبرند .